Yapay zeka motorları için içerik yazmak, ayrı bir metin türü üretmek anlamına gelmiyor. Aynı metni, hem insanın hem makinenin kolayca çıkarabileceği biçimde kurmak anlamına geliyor.
İyi haber şu: bu iki hedef çatışmıyor. Makinenin kolay çıkardığı metin, insanın da hızlı okuduğu metindir. Kötü haber ise şu: çoğu kurumsal metin ikisi için de uygun değil.
Temel kural: cevabı geciktirmeyin
Türkçe kurumsal yazının en yaygın alışkanlığı, asıl bilgiye üç paragraf sonra gelmektir. "Günümüzde teknolojinin gelişmesiyle birlikte" diye başlayan bir metin, hem okuyucuyu kaçırır hem model tarafından atlanır.
Doğru yapı tersidir: soru başlıkta sorulur, cevap hemen altındaki ilk paragrafta verilir, gerekçe ve ayrıntı sonra gelir. Gazetecilikte buna ters piramit denir ve yapay zeka çağında değeri arttı.
Pratik test
Yazdığınız bölümün ilk cümlesini tek başına okuyun. O cümle, başlıktaki sorunun cevabını veriyor mu? Vermiyorsa o bölüm alıntılanmaz.
Her başlık altında tek bir konu
Yapay zeka modelleri metni bölümler halinde işler. Bir başlığın altında üç ayrı konu anlatılıyorsa, model o bölümü hangi soruya cevap olarak kullanacağını bilemez ve genellikle hiç kullanmaz.
Bu yüzden başlıklar dar tutulmalıdır. "Hizmetlerimiz ve Süreçlerimiz" kötü bir başlıktır; "Kurulum kaç gün sürer?" iyi bir başlıktır. Başlık ne kadar somut bir soruya benziyorsa, o kadar çok eşleşme yakalar.
Başlık yazarken kullanılan kalıplar
En çok işe yarayan dört kalıp şunlardır: "X nedir?", "X nasıl yapılır?", "X ne kadar sürer / ne kadar tutar?", "X ile Y arasındaki fark nedir?". Bu kalıplar, insanların gerçekten yazdığı soru biçimleridir.
Somut bilgi, belirsiz ifadeden değerlidir
Modeller doğrulanabilir bilgiyi tercih eder. "Kısa sürede teslim ediyoruz" cümlesinden hiçbir bilgi çıkmaz; "Standart projelerde teslim süresi 10-15 iş günüdür" cümlesi ise doğrudan cevap olarak kullanılabilir.
Aynı şey fiyat için de geçerlidir. Net rakam veremiyorsanız bile fiyatı belirleyen etkenleri ve bir aralığı yazmak, hiçbir şey yazmamaktan çok daha iyidir.
Kaçınılması gereken ifadeler
"Sektörün öncüsü", "müşteri odaklı yaklaşım", "kaliteden ödün vermeden", "geniş ürün yelpazesi". Bu kalıplar hiçbir bilgi taşımaz, her firma tarafından kullanılır ve modelin markanızı ayırt etmesine yardımcı olmaz. Yerlerine somut bir gerçek koyun: kaç yıldır çalıştığınız, kaç projeye imza attığınız, hangi belgelere sahip olduğunuz.
Listeler ve tablolar
Sıralı bilgiler paragraf içinde gizlenmemelidir. Adım adım bir süreç anlatıyorsanız numaralı liste, karşılaştırma yapıyorsanız tablo kullanın.
Bu yapılar hem okuyucunun gözünü rahatlatır hem modelin bilgiyi kesin biçimde çıkarmasını sağlar. Ancak abartmayın: her cümleyi maddeye çevirmek metni parçalar ve bağlamı yok eder.
Özgünlük: en belirleyici etken
Herkesin yazabileceği genel bilgiler artık değersiz. Modelin kendisi de o bilgiyi zaten üretebiliyor; sizi kaynak göstermesi için sizde olup başkasında olmayan bir şey bulması gerekir.
Bu "bir şey" genellikle şunlardan biridir: kendi işinizden gerçek bir örnek, sahada gördüğünüz ve kimsenin yazmadığı bir ayrıntı, kendi müşterilerinizden derlediğiniz rakamlar, ya da yerel bir gerçeklik. İzmir'de bir sürecin ne kadar sürdüğü, hangi kurumdan hangi belgenin alındığı gibi bilgiler tam olarak bu türdendir.
Yapay zekayla yazarken
Metni yapay zekaya yazdırıp olduğu gibi yayınlamak işe yaramıyor — çünkü çıkan metin tam olarak "herkesin yazabileceği" kategorisine giriyor. İşleyen kullanım şu: taslağı ona çıkarttırın, sonra içine kendi bilginizi, kendi örneklerinizi ve kendi rakamlarınızı yerleştirin. Farkı yaratan kısım her zaman sizin eklediğiniz kısımdır.
Aynı bilgiyi birden fazla yerde tekrarlamak
Bir metin yazarken sık düşülen tuzak, aynı bilgiyi farklı sayfalarda tekrar tekrar anlatmaktır. Bu hem okuyucuyu yorar hem sayfaların birbiriyle yarışmasına yol açar.
Doğru yaklaşım, her bilgiyi tek bir sayfada tam olarak anlatıp diğer sayfalardan oraya bağlantı vermektir. Böylece o sayfa güçlenir, diğerleri kendi konularına odaklanır ve makine hangi sayfanın hangi sorunun cevabı olduğunu net biçimde ayırt eder. Bu düzen aynı zamanda güncelleme işini de kolaylaştırır: bir bilgi değiştiğinde tek bir yeri düzeltmeniz yeterli olur.
Metnin uzunluğu ne olmalı?
Kelime sayısı hedeflemek yanlıştır. Doğru ölçüt şudur: soruyu eksiksiz cevaplayacak kadar uzun, doldurma yapmayacak kadar kısa. Uzatmak için eklenen paragraflar hem okuyucuyu kaçırır hem metnin bilgi yoğunluğunu düşürerek alıntılanma şansını azaltır.
Güncellik ve sahiplik
Sayfada güncelleme tarihinin görünmesi, yazarın adı ve unvanının bulunması, iletişim bilgilerinin erişilebilir olması — bunlar küçük ayrıntılar gibi görünür ama güvenilirlik değerlendirmesinde ağırlığı vardır.
Eskimiş rakam içeren bir sayfa, model tarafından kullanılsa bile size zarar verir. Yılda bir kez içerik envanterinizi gözden geçirip tarihleri ve rakamları tazelemek gerekir. Site araçlarıyla hangi sayfaların arama sonuçlarında görünüp tıklanmadığını görmek, bu bakımın nereden başlayacağını da gösterir.
Son olarak: yazdığınız içeriğin okunabilmesi için sitenin teknik olarak ulaşılabilir olması gerekir. Site altyapısı yavaşsa veya içerik JavaScript ile sonradan yükleniyorsa, metin ne kadar iyi olursa olsun hiç okunmaz. SEO çalışması ile içerik çalışmasının birlikte yürütülmesi bu yüzden gereklidir.
İlgili Yazılar
Sık Sorulan Sorular
Yapay zeka için ayrı bir içerik mi yazmak gerekiyor?
Hayır. Aynı metni hem insanın hem makinenin kolayca çıkarabileceği biçimde kurmak yeterlidir ve bu iki hedef çatışmaz — makinenin kolay çıkardığı metin, insanın da hızlı okuduğu metindir. Sorun ayrı içerik ihtiyacı değil, çoğu kurumsal metnin ikisi için de uygun olmamasıdır.
İçeriği nasıl kurgulamalıyım?
Ters piramit yapısıyla: soru başlıkta sorulur, cevap hemen altındaki ilk paragrafta verilir, gerekçe ve ayrıntı sonra gelir. Pratik test şudur — bir bölümün ilk cümlesini tek başına okuyun; başlıktaki sorunun cevabını vermiyorsa o bölüm alıntılanmaz.
Hangi ifadelerden kaçınmalıyım?
"Sektörün öncüsü", "müşteri odaklı yaklaşım", "kaliteden ödün vermeden", "geniş ürün yelpazesi" gibi kalıplardan. Bunlar hiçbir bilgi taşımaz ve her firma tarafından kullanıldığı için markanızı ayırt edilemez kılar. Yerlerine somut bir gerçek koyun: kaç yıldır çalıştığınız, teslim sürenizin kaç gün olduğu, hangi belgelere sahip olduğunuz.
Metni yapay zekaya yazdırmak doğru mu?
Ham çıktıyı olduğu gibi yayınlamak işe yaramıyor, çünkü o metin tam olarak "herkesin yazabileceği" kategorisine giriyor ve model o bilgiyi zaten kendisi üretebiliyor. İşleyen kullanım taslağı ona çıkarttırıp içine kendi örneklerinizi, kendi rakamlarınızı ve yerel ayrıntıları yerleştirmektir.
Başlıkları nasıl yazmalıyım?
Dar ve somut tutarak. "Hizmetlerimiz ve Süreçlerimiz" kötü, "Kurulum kaç gün sürer?" iyi bir başlıktır. En çok işe yarayan dört kalıp şunlardır: "X nedir?", "X nasıl yapılır?", "X ne kadar sürer veya ne kadar tutar?", "X ile Y arasındaki fark nedir?" — çünkü bunlar insanların gerçekten yazdığı soru biçimleridir.